SOSYAL HİZMET
İnsanın toplumun özgürleşmesine yardımcı olarak, özgür birey, örgütlü toplum ve demokratik sosyal hukuk devletinin gelişmesine çaba gösteren, bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda demokratik toplum düzeninin oluşması için insan haklarına dayalı anlayışlarla hareket eden gelişme,barış ve katılım ilkeleri çerçevesinde bireyin ve toplumun gelişip değişmesi için eşitsizliklerin, adaletsizliklerin ve çelişkilerin giderilmesi, ekonomik gelişmelerle sosyal gelişmelerin uyum içinde oluşması, toplumun ve insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi için çaba gösteren, insanca gelişme olanaklarını sürdürülebilir kalkınma anlayışı doğrultusunda iyileştiren, insan, toplum ile gelişme ve değişme hareketlilikleri konularında yapısal, bütüncü, disiplinler arası ve sorun alanları çeşitliliğinde politika, plan ve program geliştirme ile çözüm stratejilerini uygulama alanlarında bilgi üreten bir bilim dalı; yukarıda belirtilen konularda mesleki felsefe, ahlak ve uygulama ilkeleri çerçevesinde topluma ve insana yardımcı olmak için gerekli kurumsal ve uygulamalı olarak eğitilmiş araştırmacı, sosyal bilimci niteliklerine sahip ilişki ve etkileşim odağında yetişmiş elemanlar yoluyla hizmet üreten bir meslektir.
Sosyal Hizmetin Nitelikleri
Genelci Sosyal Hizmetin Temel Özellikleri
Kut sosyal hizmetin bazı ayırt edici özelliklerini şu şekilde belirlemiştir:
1) Sosyal hizmetin odağı insan, çevre, davranış faktörlerini ele alan bireyin bütünlüğüdür.
2) Davranışın biçimlenmesi ve etkilenmesinde ailenin önemini vurgular.
3) Bireylere problemlerini çözümlemek için yardım edilirken toplum kaynaklarının kullanımı çok önemlidir.
4) Sosyal hizmetin eğitiminde ve uygulamasında kalifiye sosyal hizmet uzmanları yeni başlayanlara mesleki bilgi ve yeteneklerinin gelişmesini gerçekleştirmek amacıyla süpervizyon verirler.
5) Sosyal hizmetin sınıf içi ve pratik çalışmanın el ele yürüdüğü, kendine özgü bir eğitimi vardır.
6) İlişki sosyal hizmet sürecinin anahtarıdır. Mülakatla ilgili olan her şey önemlidir. Fakat her şeyden önemli olan uzman ile müracaatçı arasındaki duygudur. Uzman müracaatçıyı sorunu ile yüz yüze getirerek sorununu çözmesine yardımcı olur.
7) Sosyal hizmetin psikiyatrik kavram oryantasyonu vardır ve insanı anlamaya çok önem verir.
8) Sosyal hizmette sosyal kavramı, sosyal integrasyon ve bunun sonucu olan sosyal işlevsellik ve davranış bozukluğuna ağırlık verir.
9) Sosyal hizmet sosyal problem ve insan davranışlarının çoğunun büyük ölçüde sosyal kurumlarla ilgili olduğunu kabul eder.
10) Sosyal hizmet uzmanları çoğunlukla hizmet kurumlarında görevlendirilmişlerdir.
11) Sosyal hizmetin temel amacı, bireyin ya da toplumun kendi kendine yardım etmesini sağlamaktır. Sosyal hizmet çoğunlukla insanların egolarının güçlü olduğunu kabul eder; bireylerin sorunlarını ortaya koyabildikleri ve bunların ne olduğunu anladıkları ölçüde sorunlarına çözüm bulabilirler. Sosyal hizmet arzu edilen değişiklikleri gerçekleştirmek için bireyin ve toplumun güçleri üzerinde durur ve bu güçleri sorunun çözümlenmesinde kullanır.
12) Sosyal hizmet uzmanı özellikle hizmet ve faaliyetlerinde koordinasyonu sağlamak amacıyla ekip yaklaşımının gelişmesinde ve kullanılmasında etkilidir (Kut, 1988).
Sosyal Hizmetin Genel İlkeleri
Cılga sosyal hizmetin evrensel niteliklerini belirleyerek sosyal hizmeti açıklamıştır:
1) Sosyal çalışma, insan- toplum ve onların sorunları üzerinde odaklaşır. İnsanların diğer insanlar ve doğa ile olan ilişkilerinde oluşan sorunları gidermeye yönelik etkinliklere yardımcı olmak amacındadır,
2) Sosyal çalışma, sorunu yaşayan insana ve topluma yardımcı olur. İnsanın ve toplumun yönlendirilmesini temel hedef alır,
3) Sosyal çalışmanın yardımcı olma çabası, insanla ve toplumla çalışmayı gerektiren bunun için gerekli bilgi yöntem ve teknikleri içeren mesleksel bir faaliyettir,
4) Sosyal çalışmanın yardım çabası, felsefi ve bilimsel değerlerle iç içe gelişen temel değerlere dayanır.
GÖREVLER
- Sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde bulunan yaşlıların huzurevlerine yerleştirilmeleri ve bakımlarının sağlanması için gereken çalışmaları yürütür,
- Kimsesiz çocukların koruyucu ailelere veya yetiştirme yurtlarına yönlendirilmelerini sağlar, durumlarını izler,
- Yoksulluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılayamayan kişi veya ailelere, para, gıda, giyim yardımı yapmak amacı ile gerekli hizmetleri geliştirir, bu hizmetlerin uygulanması için kaynak sağlamaya çalışır,
- Gelişmede geri kalmış kırsal alanlarda ve gecekondu bölgelerinde insanların ihtiyaçlarını saptar ve karşılanması için gerekli girişimlerde bulunur.
MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Sosyal çalışmacı olmak isteyenlerin;
- Üst düzeyde akademik yeteneğe sahip,
- Kişisel ve toplumsal sorunlara derin ilgi duyan,
- Konuşma ve ikna kabiliyeti olan,
- Başkalarının duygularını anlayabilen,
- İnsanların refahına ilgi duyan,
- Liderlik özelliklerine sahip
kimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
Sosyal çalışmacılar genellikle büro ortamında çalışırlar. Zaman zaman sıkıntı içindeki insanların ikametgahında görüşme yapabilirler. Sosyal çalışmacılar birinci derecede sıkıntı içindeki insanlarla iletişim halindedirler.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü,
milli eğitim bakanlığı,iç işleri bakanlığı,
çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı,adalet bakanlığı,
sağlık bakanlığı, devlet bakanlığı,
aile danışma merkezleri,belediyeler, GAP,
ÇATOMlar, KOSGEB, BM, UNICEF,
devlet planlama teşkilatı, türkiye iş kurumu,
il özel idareleri, özel öğretim kurumları, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, kentsel dönüşüm projeleri,
çocuk bakım yurtları, kreş ve gündüz bakımevleri,
yetiştirme yurtları, rehberlik araştırma merkezleri, hastaneler, sanatoryumlar, rehabilitasyon merkezleri, ruh sağlığı kurumları,
huzurevi ve dinlenme yurtları, cezaevleri ve çocuk ıslahevleri, emniyet müdürlüklerinin çocuk büroları...
Ayrıca mezunların özel kreş ve gündüz bakımevi, yaşlılar evi (huzurevi) açma hakları da vardır.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER
- Hacettepe Üniversitesi (Ankara) iktisadi ve idari bilimler fakültesi
- Başkent Üniversitesi, (Ankara) Sağlık Bilimleri Fakültesinde verilmektedir.
- Sakarya Üniversitesi, fen-edebiyat fakültesi
- Ankara Üniversitesi
- Adnan Menderes Üniversitesi; nazilli iktisadi ve idari bilimler fakültesi
- Selçuk Üniversitesi; sağlık meslek yüksekokulu
(2 yerde daha açıldı sanırım; bulunca eklerim)
MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI
İlgili bölüme girebilmek için merkezi sistemle yapılan Öğrenci Seçme Sınavı’nda (ÖSS) yeterli “Eşit Ağırlık (EA)” puan almak gereklidir.
(üniversitesine göre değişiyor; kimisi ea1 den alırken; bi kısmı ea2 den alıyor)
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ
- Mesleğin eğitimi liseden sonra 4 yıldır. (hacettepe'de 5)
- Sosyal hizmet eğitiminde temel olan ekonomi, sosyoloji, siyasal bilimler, sosyal antropoloji, psikoloji ve sosyal psikoloji gibi dersler, insan ihtiyaçlarına ve sosyal sorunlarına bir anlayış kazandırmak amacıyla ilk iki yılda verilir.
- Daha sonraki yıllarda Sosyal Hizmete Giriş, Sosyal Hizmet Alanları, Sosyal Sorunlar, Mülakat, Tıbbi ve Psikiyatrik Sosyal Hizmetler, Aile ve Çocuk Refahı, Suçluluk, Nüfus Dinamiği, Sosyal Refah, Sosyal Hizmet Yöntemleri (Sosyal-Kişisel Çalışma, Sosyal Grup Çalışması, Toplumla Çalışma, Sosyal Refah Araştırması ve Sosyal Hizmet Yöntemi) gibi sosyal hizmetin kapsamına giren dersler okutulur.
MESLEKTE İLERLEME
- Çalıştığı kuruluşta hizmet yılına bağlı olarak, en üst düzey idareciliğe kadar yükselebilir.
- Lisans eğitimini tamamlayan kişiler üniversitede görev almak isterlerse araştırma görevlisi sınavında başarılı olmaları gerekir. Bu şekilde göreve başlayan kişiler doktora derecesi aldıktan ve gerekli çalışmaları tamamladıktan sonra yardımcı doçent, doçent ve profesör olarak meslekte ilerleyebilirler.
BENZER MESLEKLER: Pedagogluk, sosyologluk, psikologluk, psikolojik danışmanlık, sosyal antropologluk, rehberlik uzmanlığı.
BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU
- Eğitim süresince herhangi bir kazanç yoktur. Ancak mezuniyet sonrasında aylık taksitlerle ödemek koşuluyla Kredi ve Yurtlar Kurumundan öğrenim kredisi ve harç kredisi alınabilir.
- Okulu yeni bitiren sosyal çalışmacı kamu kurumlarında 8. dereceden göreve başlar ve brüt asgari ücretin 1,5-2 katı düzeyinde ücret alır. Ayrıca çalıştığı kurumun durumuna göre sosyal yardım, tazminat ve hastanede çalışıyorsa döner sermayeden pay alır.
DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER
- İlgili eğitim kurumları,
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Ankara Meslek Danışma Merkezi,
- Bünyesinde Meslek Danışma Merkezi bulunan Türkiye İş Kurumu
