gerçek kişilerde kişiliğin sona ermesiyle ilgili olan ikinci durum gaipliktir.gaiplikte bir karinedir.kişinin ölmüş olması kesin değil ancak kuvvetli bir ihtimaldir.aksini iddia ve ispat etmek mümkündür.

gaipliğin şartlari:

+kanunun öngördüğü türden bir olay gerçekleşmelidir.kişi ölüm tehlikesi içinde kaybolmalıdır.(dikkat:burada ölüm karinesindeki gibi kesin bir ölüm tehlikesi durumu yoktur.daha kesin olmayan bir durum vardır.mesela kıyıdan uzak bir yerde gemi batmaktadır,A şahsıda gemidedir ama gemiden kurtulanlar da vardır,A nın cesedi ise bulunamamıştır.ölmüş olma olasılığı olmakla birlikte zayıf bir ihtimalde olsa kurtulma olasılığı vardır.çünkü kurtulan yolcular vardır)


+kendisinden uzun zamandan beri haber alınamamış olması gerekir.haber alınamamış olma durumu en az 5 yıl devam etmelidir.
gaiplik kararı için hemen mahkemeye başvurmak mümkün değildir.ölüm tehlikesinin üzerinden en az 1 yıl,haber alma tarihinden en az 5 yıl geçmiş olmalıdır.bu süreler asgaridir.

+ilgililerin talepte bulunması lazımdır.mahkeme re'sen(yani kendiliğinden)gaipliğe karar veremez.yetkili mahkeme kişinin son yerleşim yeri mahkemesidir.kişi Türkiye de hiç yerleşmemişse nüfüs siciline kayıtlı olduğu yer mahkemesi,böyle bir kayıt yoksa ana-babanın nüfüsa kayıtlı olduğu yer mahkemesi yetkilidir.bunlarda yoksa ANKARA,İZMİR VEYE İSTANBUL mahkemeleri yetkilidir.
gaiplik talebi kendisine gelen mahkeme hemen gaipliğe karar veremez.öncelikle ilan yapmak zorundadır.kanun ilan için belli bir süre öngörmüştür.ilk ilanın yapıldığı günden itibaren en az 6 ay sonra hakim ikinci ilani yapmalı ve öyle karar vermelidir.yani mahkeme iki ilan yapacaktır,ilk ilanı yaptıktan sonra mahkeme 6 ay bekleyecektir.6.ayın sonunda ikinci ilanı yapacaktır.
kişi ilan süresi dolmadan ortaya çıkarsa ya da kişiden haber alınırsa ya da kişinin ölmüş olduğu tespit edilirse gaiplik kararı verilemez.yine bu durumlarda ilan süresi dolduğu halde gaiplik kararı verilmemişse mahkeme gaipliğe karar veremez.ilan semeresiz kalırsa karar verir.

--------------------------------------------------------------------------------

gaiplik kararının sonuçlari:


+gaiplik kararı ile birlikte kişilik sona erer.gaiplik kararı geçmişe dönük olarak sonuç doğurur.ölüm tehlikesi içinde kaybolma anından itibaren kişi gaip sayılır.kimlerin mirasçı olacağı hususu gaiplik kararına göre verilmez,kişinin kaybolduğu ana göre verilir.kişinin yaşama ihtimali olabileceğinden mirasçıların tereke teslim edilirken teminat göstermeleri gerekir.eğer gaip geri dönerse miras geri verilir.
+aile hukuku açısından sonuçları:eğer gaip olan kişi evliyse velayet hakkını diğer eş kullanır.eş,mahkemeye başvurarak iki şekilde karar verilmesini talep edebilir
birinci olarak:eğer gaiplik karari için mahkemeye başvurulmuşsa ve aynı zamanda evliliğin feshi de isteniyorsa mahkeme hem gaiplik için hem de evliliğin feshi için karar verir.
(dikkat:gaip olan kişi evliyse evliliği re'sen sona ermez.bunun için mahkemeye başvurmak şarttır)
ikinci olarak:eş,evliliğin feshini ayrı bir dava ile talep edebilir.evliliğin feshi istenmemişse sağ kalan eş gaibin mirasçısı olur,evlilik birliği devam eder.

(eski medeni kanun döneminde sağ kalan eş,gaiplik kararını talep ederken evliliğin feshini talep etmemişse,sonradan fikrini değiştirmesi durumunda nüfüs siciline giderek evlilik kaydını sildirebiliyordu.)

hem ölüm karinesi hem gaiplik kişiliği sona erdiren durumdur.iki durumun sonucunda da kişi hak sujesi olmaktan çıkar.kişiliği sona erer.ölüm karinesi ve gaiplik adi kanuni karinedir,yani aksi ispat edilebilir.bu iki karine arasında benzerlikler olmakla birlikte bir takım farklılıklarda vardır:

+gaiplikte kesin gözle bakılan bir ölüm tehlikesi yoktur,daha tehlikesiz kesin olmayan bir durum söz konusudur.kişinin yaşıyor olma ihtimali ölüm karinesinden daha yüksek bir ihtimaldedir.
ama ölüm karinesinde kişi,ölümüne kesin gözle bakılan bir olay içersinde kaybolmuştur.

+gaipliğin sonuçlarından yararlanmak için mahkemeye başvurmak şarttır.mahkemeye başvurmadan gaiplik kararı verilemez.ama ölüm karinesinde mahkemeye başvurma şartı yoktur.mahallin en yüksek mülki amirinin emriyle kişinin künyesine ölüm kaydı düşülür.

+gaiplikte evliliğin sona ermesi mahkeme kararı ile gerçekleşir.sağ kalan eş ya gaiplik karari isterken ya da sonradan açacağı ayrı bir dava ile evliliğin feshini ister.ama ölüm karinesinde kişinin evliliği kendiliğinden sona erer

+gaiplikte tereke malları mirascılara geçerken mirascıların teminat göstermesi şarttır.gaip geri dönerse mirasını geri alabilir.
ama ölüm karinesinde mirascıların teminat vermesine gerek yoktur.kişinin yaşıyor olması ve geri dönmesi durumunda mirasını geri alıp alamayacağı kanunda belirtilmemiştir.

1)ölüm olayının ispati ile ilgili karine/ölüm karinesi

ölüm karinesinin gerçekleşmesi için 2 temel şart vardir:
+kişinin normal hayat tecrübelerine göre ölümüne kesin gözle bakılan bir olay içinde kaybolması

+kişinin cesedinin bulunamamış olması

ölüm karinesinden yararlanmak için mahkeme kararı şart değildir.cesedi bulunamayan kişinin kğnyesine mahallin en yğksek mülki amirinin emri ile ölü kaydı düşülür.
ölüm karinesi ile kişinin malvarliği kendiliğinden mirasçılara geçer,mirasçılar teminat vermek zorunda değildir.kişinin evliliği kendiliğinden sonra erer.
burada ölüm olayından farklı olarak bir karine söz konusudur,kişinin çok zayıfta olsa yaşama ihtimali vardır.kişi yaşıyorsa ve çıkıp gelirse ne olacaktir?böyle bir durumda mirasını alıp alamayacağı kanunda belirtilmemiştir.sebepsiz zenginleşme mi,istihkak mi hangi davayı açacağı hakkında kanunda bir hüküm yoktur.kişinin karısı ya da kocası başka biriyle evlenmişsse bu evlilik batıl sayılmalıdır.fakat kanun koyucu bu sorularun cevabını medeni kanunda düzenlememiştir.
2)ölüm anının ispati ile ilgili karine/birlikte ölüm karinesi
ölen kişilerin sayısı birden fazla olmakla birlikte kimin önce öldüğü kimin daha sonra öldüğü tespit edilememişse hepsi aynı anda ölmüş sayılır.buna birlikte ölüm karinesi denir.
kişinin ne zaman ölmüş olduğu da öenmli bir sorundur.özellikle miras hukuku açısından önem taşir.bir gerçek kişinin bir başkasına mirascı olabilmesi için mirascı olacak kişinin yaşıyor olması şarttır.önce ölen sonra ölene mirascı olamaz.aynı anda hayatlarını kaybedenler ve kaybetmiş sayılanlar birbirinin mirascısı olamaz.mirasları kendi mirascılarına intikal eder.birlikte ölüm karinesine önemli olan kimin önce kimin sonra ölmüş olduğunun ispat edilememiş olmasıdır.
(a istanbulda ölmüş,b izmirde ölmüş iki karı-koca ise,kimin önce öldüğü tespit edilemiyorsa bu da birlikte ölüm karinesidir)