177 esas maddeden oluşan 1982 Anayasası’nın toplam bugüne kadar 83 maddesi değiştirilirken yeni anayasa için hükümeti zorlu hükümler bekliyor.

AKP tümüyle “sivil anayasa” hazırlayacağı iddiasıyla yola çıkarken, 1982 ihtilal anayasasını “sivilleştirme” rekoru,DSP-MHP-ANAP koalisyonunda bulunuyor. Üçlü koalisyon döneminde anayasanın toplam 38 maddesinde değişiklik yapılırken, ikinci olarak AKP döneminde 25, DYP-SHP koalisyonu döneminde 16 ve ANAP iktidarı döneminde de sadece 4 maddede değişiklik yapıldı. Geriye “sivil anayasa” için hassas maddeler kaldı.
Bugüne kadar, 16 geçici ve 177 esas maddeden oluşan 1982 Anayasası’nın toplam 83 maddesi değiştirildi. Geçici maddeler dışında, askeri dönem anayasasından sivil anayasaya geçiş için değiştirilmesi gereken toplam 94 madde kaldı.

-GEÇİCİ 15.MADDE KRİTERİ-

Anayasanın sivilleşmesi için geçtiğimiz yıllarda da çok tartışılan Geçici 15. madde, siyasi partiler için sivilleşme kriteri haline geldi. Ancak bugüne kadar hiçbir iktidar bu maddenin tümüyle kaldırılması için öncülük yapmayı göze alamadı.

Geçici 15. madde ile ilgili en ileri adımı bugüne kadar DSP-MHP-ANAP koalisyonu attı. Koalisyon hükümeti, Geçici 15. maddenin son fıkrasını kaldırarak, 13 Eylül 1980’den ilk seçimler sonrası kurulan TBMM Başkanlık Divanı’nın oluştuğu 6 Aralık 1983 tarihine kadar çıkarılan kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin anayasaya aykırılığının ileri sürülemeyeceği hükmünü Anayasadan çıkardı.

Geçici 15.madde, 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında kurulan Milli Güvenlik Konseyi’nin, Konsey döneminde kurulmuş hükümetlerin ve Danışma Meclisi’nin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluklarının iddia edilemeyeceğini ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamayacağı hükmünü içeriyor.

24.MADDE NE OLACAK
Bugüne kadar yapılan 83 maddelik anayasa değişiklikleri içinde ağırlıklı olarak siyasi haklar, kişi hak ve özgürlükleri ve sendikal haklara ilişkin hükümler yeraldı.
Zaman zaman gündeme gelmesine rağmen Anayasa Mahkemesi’nin türban yasağına ilişkin kararlarına dayanak oluşturan maddelerden biri olan Anayasanın 24. maddesinin değiştirilip değiştirilmeyeceği, AKP’nin laikliğin esnek bir yorumuna yönelip yönelmediğini gösterecek.

1982 Anayasası’nın bugüne kadar değiştirilmemiş maddeleri içinde birçok tartışmalı hüküm de bulunuyor. Cumhurbaşkanının yetkileri, YÖK’ün oluşumu ve yetkileri, Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay, Askeri Yargıtay,Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu,Sayıştay ve ekonomik hükümler değiştirilmeyen hükümler oldu.